Windows 10 May 2020 Update

Nieuwe icoontjes en veel kleine wijzigingen

In juli is het vijf jaar geleden dat Microsoft Windows 10 introduceerde. Het is nog wat vroeg om daarbij stil te staan of een uitgebreide terugblik te publiceren, maar wat we wel kunnen constateren, is dat Microsoft de laatste grote update voor het jubileum niet Anniversary Update heeft genoemd. De Windows 10 May 2020 Update is geen kleine, maar wel een bescheiden update, zoals we die vaker hebben gezien in de afgelopen jaren.

Eigenlijk geldt voor heel Windows 10 dat het een bescheidener besturingssysteem is dan vijf jaar geleden. De belofte van One Windows was dat het om het ultieme platform zou gaan dat op elk type apparaat moest gaan draaien. Binnen drie jaar wilde Microsoft 1 miljard installaties realiseren. Het liep allemaal anders. Windows voor smartphones en het Universal Windows Platform kwamen nooit goed van de grond, en het aantal van 1 miljard installaties werd dit jaar pas bereikt, zonder grootse viering van deze mijlpaal.

Inmiddels is ook duidelijk dat Microsoft niet meer zo nodig overal de naam Windows 10 op hoeft te plakken. Zo draait de HoloLens 2 niet Windows 10 Holographic meer, maar gewoon de software HoloLens. Bovendien lijkt het erop dat we voor verschillende soorten apparaten verschillende versies van het besturingssysteem gaan zien, afgaande op Windows 10X voor dualscreensystemen. Die beide versies draaien op Windows Core OS, dat Microsoft zelf nog niet officieel heeft onthuld. Of en wanneer Windows 10 zelf op Core OS gaat draaien, is nog niet bekend. Windows-topman Panos Panay toonde ter gelegenheid van het behalen van 1 miljard installaties in maart een video met beelden van een toekomstige Windows-versie met onder andere een gewijzigd Start Menu. Volgens WinCentral gaat het hier om een Windows 10-versie die op Core OS draait en in 2021 moet verschijnen.

Zover is het nog niet en het Start Menu is bij Windows 10 May 2020 Update dan ook nog ongewijzigd. De wijzigingen zijn niet meer zo omvangrijk als bij enkele van de eerste grote updates van Windows 10, en de update van november vorig jaar was zelfs niet veel meer dan een patch om de stabiliteit en prestaties te verbeteren. Maar dat betekent niet dat Microsoft niet flink blijft sleutelen aan zijn software. In het verleden hebben we weleens een update omschreven als een groot pakket kleine veranderingen en dat geldt voor de May 2020 Update ook.

Er wordt nogal wat uitgesteld door de coronacrisis en je zou kunnen denken dat dit ook voor grote updates het geval kan zijn in verband met problemen die ze kunnen opleveren, en omdat 'mensen al genoeg aan hun hoofd hebben'. Maar Microsoft houdt zich gewoon aan zijn releaseschema. Wel zijn er wat wijzigingen aan de ondersteuningstermijn van eerdere Windows 10-versies. Wie nog de Windows 10 October 2018 Update van de Home- of Pro-versie draait, hoeft bijvoorbeeld pas uiterlijk op 10 november 2020 te updaten in plaats van op 12 mei 2020. Volgens Microsoft moet dat helpen om stress bij klanten te verminderen. Wat toch een beetje stress kan opleveren: het einde van de ondersteuning voor de May 2019 Update volgt vooralsnog al een maandje later, op 8 december.

Icoontjes

Bij veel feature-updates is er wel iets visueels dat zichtbaar maakt dat Windows vernieuwd is. Vorig jaar was dat bijvoorbeeld de lichte weergavemodus en dit jaar zijn dat nieuwe icoontjes. Microsoft maakt de icoontjes volgens zijn Fluent Design-ontwerprichtlijnen. De bedoeling is om alle software van het bedrijf uit Redmond hierop te baseren. Onder andere Mail, de rekenmachine, Groove Muziek, 'Jouw telefoon' en Kaarten hebben een ander icoontje gekregen. De icoontjes liggen in lijn met die van Office en Edge, die al eerder een gewijzigde aanduidingsafbeelding kregen.

Omvangrijk of belangrijk is een verandering van icoontjes uiteraard niet, maar het geeft de software toch weer een frissere aanblik en wat ons betreft zijn de ontwerpen geslaagd. Ze zijn kleurrijk en duidelijk, zonder heel druk of storend te zijn.

Zoeken

Microsoft heeft aanpassingen aan het algoritme doorgevoerd waarmee de indexer voor zoeken zijn werk doet. Dit is de engine achter Windows Search die bestanden, documenten, mappen, metadata, Universal Windows app-data en andere items in kaart brengt. Nogal wat gebruikers bleken de indexer uit te zetten, waarbij ze volgens Microsoft als reden de impact op schijf- en cpu-gebruik, en andere prestatieproblemen noemden. Bij de May Update van vorig jaar maakte Microsoft daarom het indexeren van alleen documenten, afbeeldingen, video's en het bureaublad standaard. Uitgebreidere indexering moet sindsdien handmatig geactiveerd worden.

Bij de May Update van dit jaar heeft de ontwikkelaar het algoritme getweakt, waardoor dit zijn werk stopt of vermindert als het cpu-gebruik boven de tachtig procent en het schijfgebruik boven de zeventig procent uitkomt. Ook bij laptops die minder dan vijftig procent van hun resterende accucapaciteit overhebben, schaalt de indexering terug, evenals bij de activatie van energiebesparende modi.

Vooral gebruikers met systemen die nog met harde schijven uitgerust zijn, zullen er baat bij hebben dat de indexer niet meer aan de slag gaat als ze zelf hun systeem al aan het belasten zijn. Ssd's hebben minder last van indexering tijdens gebruik.

Snel zoeken op weer en nieuws

Microsoft toont voortaan standaard drie zoekonderwerpen in het zoekvenster van Windows 10, maar in eerste instantie alleen in de VS. Bovendien is dit niet exclusief voor de May Update. Versies vanaf de October 2018 Update krijgen de functie, aangezien Microsoft die via een serverupdate kan toevoegen.

De drie onderwerpen zijn weer, nieuws en 'Today in history'. Een klik toont achtereenvolgens het plaatselijke weer, het belangrijkste nieuws en geschiedenisfeitjes van de dag direct in het zoekvenster. In feite zijn het gewoon snelkoppelingen van zoektermen als 'web: weather' en het lijkt dan ook vooral bedoeld om de aandacht te vestigen op de mogelijkheid om direct op het web te zoeken. De resultaten zijn verder te openen in Bing in Edge. Standaard gebruikt de zoekfunctie dus Microsofts diensten en via de instellingen van Windows Search was dit in ieder geval niet aan te passen. Microsoft wil op zijn tijd meer onderwerpen via Quick Searches aanjagen. Het is te hopen dat het bedrijf het dan gemakkelijk maakt om te kiezen met welke browser en zoekmachine de resultaten verschijnen.

Nieuw is de optie om vanuit het zoekvenster op screenshot te zoeken. Je krijgt dan de mogelijkheid een uitsnede van je schermweergave te maken, waarna Bing op zoek gaat naar vergelijkbare afbeeldingen en je wellicht meer informatie kunt vinden over wat afgebeeld is. Opnieuw gaat het dus om een snelkoppeling, dit keer voor 'zoeken op afbeelding', maar het kan handig zijn als je bijvoorbeeld in een document werkt en snel de herkomst van een afbeelding wilt vinden. Opnieuw geldt dat er geen optie is om een andere afbeeldingzoeker te kiezen.

Cortana losgekoppeld

Microsoft blijft worstelen met Cortana, de spraakassistent die de strijd met de Google Assistent, Apple Siri en Amazon Alexa wat gebruik betreft al lang en breed verloren heeft. Een jaar geleden koppelde Microsoft Cortana al los van de zoekfunctie en nu is de dienst als losse app in een los venster te gebruiken. Het voordeel van de overstap naar een app is dat deze te updaten is, onafhankelijk van de twee grote Windows-updates per jaar. En het voordeel van een venster is natuurlijk dat dit te verslepen, te vergroten en te verkleinen is.

De aanpassing is onderdeel van Microsofts gewijzigde strategie voor de assistent. Deze moet niet meer dienen als breed in te zetten assistent voor tal van taken, maar is vooral gericht op productiviteit. Cortana moet dus vooral assisteren bij Office-taken als afspraken maken, met documenten werken en contacten beheren. Dat hoeft ook niet meer via spraak. Je kunt voortaan ook via ingevoerde tekst met Cortana babbelen.

Windows Search in de verkenner

Deze functie kwam eigenlijk al met de November 2019 Update. Gezien de beperkte omvang van die update hebben we daar geen artikel over gepubliceerd, maar de toevoeging is toch noemenswaardig; zoeken vanuit de verkenner, via F3 of de sneltoetscombinatie ctrl+E, toont de resultaten voortaan al tijdens het typen. De zoekfunctie werkt snel, resultaten zijn direct aan te klikken, en de zoekfunctie wordt aangedreven door Windows Search en kan daardoor ook binnen OneDrive zoeken. Voor de uitgebreide lijst lokale resultaten moet je op enter drukken of op de pijl klikken, dus dat is wel een extra handeling ten opzichte van hoe het was en ook is het nogal verwarrend dat je dan alleen offline en niet meer in OneDrive zoekt.

Fps in de Game Bar

Een kleine uitbreiding van de Xbox Game Bar betreft de toevoeging van een fps-counter. De Game Bar is de overlay die gamers kunnen oproepen via de toetscombinatie Win+G, en waarmee ze snel toegang krijgen tot de belangrijkste instellingen en hardwarestatistieken. Microsoft heeft de Game Bar gaandeweg meer functionaliteit gegeven en de fps-aanduiding is een welkome toevoeging als je geen uitgebreidere externe applicatie wilt gebruiken. Overigens was ook deze functie al eerder binnen te halen, door de Xbox Game Bar-app via de Microsoft Store te updaten.

Taakbeheer

De Prestaties-tab van Taakbeheer kan voortaan de temperatuur van de grafische chip weergeven, maar alleen bij gebruik van een losse videokaart. De Task Manager geeft dus niet de temperatuur van een op de processor geïntegreerde gpu weer. Bovendien moeten gebruikers wellicht hun grafische drivers updaten, want de functie werkt alleen bij ondersteuning van versie 2.4 of later van Windows Display Driver Model.

Een andere kleine, maar welkome wijziging is dat Taakbeheer voortaan toont om welk soort opslag het gaat bij de verschillende weergegeven schijven, dus of het om een ssd, hdd of verwijderbare opslag zoals een sd-kaart gaat. Vooral bij gebruik van een reeks schijven is het fijn in een oogopslag te zien om wat voor opslag het gaat.

Reset vanuit de wolk

Windows 10 heeft al sinds jaar en dag de optie om een systeemherstel door te voeren op basis van de bestaande installatiebestanden. Daarmee is een back-upimage van Windows met de daarbij behorende opslag niet langer vereist voor herstel van het besturingssysteem en beschikt Windows na herstel direct over actuele beveiligingsupdates. In aanvulling daarop is nu de 'Downloaden uit de cloud'-functie toegevoegd. Deze baseert het herstel niet op lokale bestanden, maar haalt ze van de servers van Microsoft.

Het voordeel hiervan is dat herstel ook kan als de bestaande installatie corrupt is. Volgens Microsoft is zelfs sneller herstel mogelijk, afhankelijk van de snelheid van de internetverbinding. Het is hoe dan ook gemakkelijker dan de voorgaande optie: zelf downloaden en herstel via een usb-stick laten verlopen. Cloudreset is niet alleen via het Herstel-menu uit te voeren, maar ook na starten in de veilige modus, oftewel de Windows Recovery Environment of Windows RE. Dat is uiteraard handig als je pc niet meer normaal start. Voor herstel via de cloud is vereist dat bijvoorbeeld een laptop aan de lader hangt en gebruikers moeten er rekening mee houden dat ze hun apps kwijtraken.

Linux in Windows, versie 2

Toen Microsoft Bash op Ubuntu in Windows als optionele functie in de Anniversary Update introduceerde, was dat op zijn zachtst gezegd een bijzonder moment. Het Windows-subsysteem voor Linux bleek een blijvertje en inmiddels zijn we aangeland bij Windows Subsystem for Linux 2.

Bij de eerste versie van WSL ging het om een compatibiliteitslaag binnen Windows, waardoor Linux-binaries zijn te draaien en geen virtuele machine of emulatie nodig is. Dat is een lichtgewicht oplossing die wel wat nadelen heeft, zoals het gebrek aan ondersteuning voor een Linux-kernel, waardoor bijvoorbeeld geen containers te draaien zijn. Daarnaast zijn er beperkingen wat i/o en prestaties betreft.

Bij WSL2 gooit Microsoft het over een compleet andere boeg. Het subsysteem bevat nu een virtuele machine waarbinnen niet alleen de usermode van Linux, maar ook een door Microsoft zelf ontwikkelde WSL 2 Linux-kernel draait. Het updaten van deze opensourcekernel geschiedt via Windows Update. Het voordeel is dat de prestaties bij onder andere het installeren van packages veel hoger zijn en dat nu ook containers zoals die van Docker kunnen draaien. Ten opzichte van traditionele virtuele machines zijn de starttijden veel korter en snoept het systeem minder geheugen op. Hiermee komt ook de mogelijkheid om straks Linux-bestanden van WSL vanuit de Verkenner te benaderen, waarbij de mascotte Tux zichtbaar maakt dat het om bestanden in de Linux-omgeving gaat.

WSL2 is daarmee een flinke upgrade ten opzichte van WSL, al blijft het een beperkt subsysteem dat bijvoorbeeld standaard alleen via de commandline te bedienen is en geen grafische interface biedt. Hoe dan ook, voor ontwikkelaars is de uitgebreide integratie waarschijnlijk een fijne optie om te hebben.

Steeds meer notificatiebeheer

Microsoft blijft sleutelen aan de 'niet storen'-functies. Eerst was er Stille Uren, waarmee je op bepaalde tijden helemaal geen notificaties kreeg. Dat werd Concentratiehulp voor meer beheer over welke notificaties wel doorgelaten mogen worden, en nu is dat beheer uitgebreid. Zo kun je nu bij elk notificatievenster direct bepalen dat die app geen verdere notificaties meer stuurt. Bovendien kun je via elke notificatie naar de notificatie-instellingen voor die app, om bijvoorbeeld het geluid voor die meldingen uit te schakelen. Bij die instellingen is nu visueel weergegeven hoe het eruitziet als je notificaties via banners in het actiecentrum geactiveerd laat.

Boven in het actiecentrum staat nu een link naar de algemene instellingen voor notificaties. Daar vind je nu ook een optie om in één keer te bepalen dat geen enkele notificatie met geluid gepaard mag gaan. Wil je dat de laatste paar apps die je lastig hebben gevallen, geen notificaties meer sturen? Dan sorteer je de lijst van apps hier op 'recent' en kun je de meldingen handmatig uitschakelen.

De inktwerkruimte

Windows Ink Workspace begon bij de Anniversary Update van 2016 met het ambitieus bundelen van apps die vooral voor stylusgebruik bedoeld waren, aan de zijkant van het scherm. Microsoft claimt de werkruimte op basis van feedback 'gestroomlijnd' te hebben, maar het bedrijf heeft vooral gesnoeid en hoewel het nog steeds Ink Workspace heet, mag het die naam eigenlijk niet echt meer dragen.

Een klik op het icoontje voor de stylus doet nu twee knoppen verschijnen. Een ervan maakt een afbeelding van het volledige scherm en opent Snip & Sketch voor verdere bewerking. De andere laat je de app Whiteboard openen, althans, die zul je eerst moeten installeren uit de Microsoft Store. Whiteboard biedt basale tekenmogelijkheden, maar is ook bedoeld voor tekst en afbeeldingen met als onderscheidende functie de mogelijkheid om samen te werken. De functionaliteit komt deels overeen met die van SketchPad en mocht je dat gebruiken, dan heb je pech, want die applicatie is geschrapt. Niet iedere stylusgebruiker zal Whiteboard even fijn vinden, want de functionaliteit is voor snel wat droedelen wat minder, maar aangezien het een losse app is, kan Microsoft de functionaliteit uitbreiden.

Netwerkinfo

De statuspagina bij de netwerkinstellingen toont nu iets meer informatie over de verbinding. Als de gebruiker via zowel wifi als een ethernetpoort verbonden is, toont Windows 10 beide connecties, met centraal natuurlijk de manier waarop met internet is verbonden. Ook toont de statuspagina de hoeveelheid data die in de afgelopen dertig dagen via de netwerkverbinding is binnengehaald, met de melding dat een limiet is in te stellen bij databundels. Die limiet is met een klik op een knop in te stellen. Dat kon al, maar het is nu allemaal mooi gebundeld op een pagina.

Elk virtueel bureaublad zijn eigen naam

Windows 10 heeft uitgebreide mogelijkheden om virtuele desktopomgevingen aan te maken, maar een simpele mogelijkheid ontbrak nog: elk bureaublad zijn eigen naam geven. Windows 10 noemde ze simpelweg Bureaublad 1, Bureaublad 2 enzovoort. Dat is aangepakt, want je kunt nu zelf namen invoeren door op de naam te klikken. Na een reboot blijven ze behouden.

De rekenmachine op de voorgrond

De rekenmachine heeft niet alleen een nieuw icoontje gekregen, maar er is ook een nieuwe knop toegevoegd. Daarmee kun je de rekenmachine 'on top' houden, dus altijd op de voorgrond. De rekenmachine gaat dan in een eenvoudige modus. Het werkt dan ook niet bij de Wetenschappelijk- of Programmeren-modi van de calculator. Het is wel een handige toevoeging voor mensen die veel getallen moeten invoeren.

De bandbreedte voor Windows Update

Bij de 'Geavanceerde opties' van Delivery Optimization kon je al een percentage instellen van de bandbreedte die Windows bij het binnenhalen van updates mocht innemen. Volgens Microsoft optimaliseert Windows zelf al de ingenomen bandbreedte hiervoor, maar dat kun je dus handmatig overrulen. Nieuw is dat je ook limieten kunt invoeren in daadwerkelijke Mbit/s-hoeveelheden die bij het downloaden van updates op de achter- en voorgrond worden gebruikt. Zo kun je de impact op je netwerk beperken.

Ga wachtwoordloos

Microsoft is op een missie om wachtwoorden te elimineren, net als meer bedrijven overigens, want er moet iets veranderen bij authenticatie. Windows 10 biedt voortaan de optie om een apparaat geheel wachtwoordloos te maken. Dat betekent dat elk account een alternatieve inlogmethode moet selecteren. Microsofts voorkeur gaat natuurlijk uit naar zijn Hello-gezichtsherkenning als het apparaat dit ondersteunt, maar een vingerafdruk en pincode op basis van Hello kan ook. Een pincode is volgens het bedrijf veiliger dan inloggen met een Microsoft-account, omdat deze niet op een server staat, maar aan het apparaat is gebonden en versleuteld op een tpm-chip bewaard blijft. De pin is voortaan overigens ook te gebruiken bij inloggen in de veilige modus, zodat hier niet alsnog een wachtwoord vereist is.

Herstarten van programma's

Je kunt bij Windows per app instellen of ze automatisch mogen starten bij het starten van Windows. Daarnaast openen sommige openstaande programma's zich onafhankelijk hiervan automatisch na een herstart. Dat kan handig zijn, maar ook vervelend. Om dit te voorkomen, moest je voorheen naar de nogal onduidelijk omschreven instelling 'Configuratie van mijn apparaat automatisch voltooien op basis van mijn aanmeldingsgegevens na een update of herstart'. Bij de May Update 2020 is dit verduidelijkt en kun je onder het kopje 'Apps opnieuw opstarten' bij de aanmeldopties aangeven of Windows de apps bij het uitloggen en herstarten automatisch moet opslaan en herstarten.

DX12 Ultimate

 

Windows 10 May 2020 brengt de DirectX 12-versie naar Ultimate. Dat klinkt natuurlijk stoer, maar de wijzigingen ten opzichte van DX12 zijn toch vooral voor ontwikkelaars interessant. Het gaat om een uitbreiding van de api voor onder andere raytracing- en efficiëntieverbeteringen waarvan AMD RDNA 2- en Nvidia Geforce RTX-gpu's gebruik kunnen maken. In de praktijk gaat het om de technieken DXR 1.1Variable Rate ShadingMesh Shader en Sampler Feedback.

Snel bluetooth pairen

Een wijziging die ook wat spannender klinkt dan ze in de praktijk voorlopig zal zijn voor de meeste gebruikers, is de mogelijkheid om snel te pairen. In feite gaat het om een optimalisatie van een functie die al in 2018 zit: Swift Pair voor bluetooth. Die maakte snel koppelen met bluetoothapparaten mogelijk en Microsoft heeft nu nog wat stappen geschrapt, zodat dit volledig in de notificaties kan, zonder dat je naar de bluetoothinstellingen hoeft. Het probleem is dat de ondersteuning nog erg beperkt is. Sterker nog, Microsoft spreekt alleen van ondersteuning voor zijn eigen Bluetooth Keyboard, Bluetooth Mouse, Surface Ergonomic Keyboard, Surface Precision Mouse, Microsoft Modern Mobile Mouse, Surface Mobile Mouse, Microsoft Arc Mouse, Surface Arc Mouse en Surface Headphones. Het lijkt er wel op dat meer apparaten ondersteuning krijgen. Zo kunnen de Galaxy Buds+ van Samsung overweg met Swift Pair.